De Regel van Benedictus

Benedictus van Nursia (480-547) geldt als de grondlegger van het westers monnikendom omdat hij een ‘Regel voor monniken’ schreef, waarin hij op geniale wijze de traditie van het oosters monachisme aanpaste aan onze westerse mentaliteit. Voortbouwend op de wijsheid van de Woestijnvaders, Basilius, Pachomius, Augustinus en Johannes Cassianus zette Benedictus uiteen hoe je in een gemeenschap van monniken God moet zoeken.

Centraal in zijn Regel staat een begrip dat veel moderne mensen misschien maar matig kunnen waarderen: de nederigheid. Nederigheid heeft echter niets te maken met minachting van jezelf, maar alles met hoogachting van God. Of, beter nog: met vertrouwen in God en overgave aan God. De nederige mens is iemand die alle zelfvoldaanheid voorbij is en met een levende hoop bezield voor God staat.

Als een echte monnikenvader toont hij hoe je de weg naar God kunt zien als een ladder, waarop je God kunt naderen door op te klimmen, dat wil zeggen: door te groeien in nederigheid. Hoe hoger de monnik klimt, hoe nederiger hij wordt en hoe meer hij God zal liefhebben.
Al klimmende zal hij komen tot innerlijke vrijheid. Door het samenleven met God en zijn medemonniken worden gaandeweg zijn verlangens uitgezuiverd en omgevormd, zodat hij, boven gekomen op de ladder, niets anders meer verlangt dan Gods liefde.

In het 7e hoofdstuk van zijn Regel (‘Over de nederigheid’) schrijft hij: “Dit afdalen en opklimmen wil ons ongetwijfeld niets anders zeggen dan dat men door hoogmoed afdaalt en door nederigheid omhoogklimt. Die overeind staande ladder nu is ons leven hier op aarde; zij zal, als ons hart nederig is geworden, door de Heer naar de hemel worden opgericht.”

Obedientia

Luisteren, aandachtig horen

Dit is de eerste basishouding waarbij gehoorzaamheid centraal staat. De nadruk ligt op ‘gehoor’ geven aan; het aandachtig luisteren en antwoord geven.

Stabilitas

Stabiliteit, loyaliteit, engagement

De tweede basishouding valt het best te omschrijven als stabiliteit, volharding, de kunst van het erbij blijven. Je zou het commitment kunnen noemen of loyaliteit.

Converio Morum

Verbetering door gerichte aandacht

De derde basishouding is een soort van kwaliteitsmanagement voor je dagelijkse leven. Met kleine, haalbare doelstellingen werken aan een constante verbetering van je levensstijl.

De drie pijlers

De Benedictijnse monnik legt 3 geloftes af: van stabiliteit, trouw aan een monastiek levensgedrag en gehoorzaamheid aan de kloosterregel. Stabiliteit betekent dat hij zich levenslang verbindt aan één vaste monnikengemeenschap. Een soort huwelijk dus. Een monastiek levensgedrag is een celibatair leven zonder eigen bezit. Met de klooster- regel wordt de Regel van Benedictus bedoeld.

Als oblaat gelden deze regels eveneens, maar dan aangepast op het leven buiten de muren van het klooster, maar wel met een gerichtheid op het kloosterleven. Oblatuur is een geestelijke instelling, die je in de loop van je leven steeds meer tot uiting probeert te brengen in je handelen.

Het is van belang om de band met de kloostergemeenschap te onderhouden. Je kiest niet alleen voor de Regel, maar ook voor je broeders in het klooster. Wij zien onszelf als struikelaars op weg naar God. We kunnen elkaar oprapen en de weg wijzen. Het klooster biedt de kracht van stilte en gebed.